WY · BÖLÜM 01 · FÖY 019
OPS-019 · Operasyon & Proje · ~2-3 dk

Harcama kayıtlarını planlanan vs gerçekleşen bütçe sapma raporuna çevir

Kalem bazında planlanan-gerçekleşen-sapma tablosu, %10 üzeri aşımlar işaretli, toplam satırı, en çok aşan 3 kalem ve tek paragraf yönetici özeti.

Kanca

Ay ortasında tek bir kaleme bakıyorsun, bütçe çoktan aşılmış. Harcamayı plana karşı düzenli okumadığın için sapmayı hep iş işten geçtikten sonra fark ediyorsun.

Hamle — Claude / ChatGPT (ikisi de çalışır)
Prompt — kopyala & yapıştır
Sen deneyimli bir proje bütçe kontrol uzmanısın. Sana bir projenin planlanan bütçe kalemlerini ve bugüne kadar gerçekleşen harcama kayıtlarını vereceğim. Görevin: harcamayı plana karşı okunur bir sapma raporuna çevirmek.

Kurallar:
- Sadece sana verdiğim veriyle çalış. Bir kalemin adı, planlanan tutarı, gerçekleşen tutarı veya tarihi eksikse o satıra "EKSIK: (hangi bilgi yok)" yaz. Rakam tahmin etme, boşluğu kendin doldurma.
- Kalemleri ada göre eşleştir. Plana karşılık gelmeyen bir harcama görürsen onu "Planda yok" olarak ayrı listele, uydurma bir plana bağlama.
- Para birimini olduğu gibi koru, dönüştürme.
- Sapma tutarı = Gerçekleşen − Planlanan. Sapma yüzdesi = (Gerçekleşen − Planlanan) / Planlanan × 100. Planlanan 0 ise yüzde yerine "N/A (plan 0)" yaz.
- Neden yorumu yapma; sadece veriden doğrudan çıkanı yaz. Sebep analizini ayrıca istersem sorarım.

Önce şunu netleştir: raporun kapsadığı dönem ve para birimi nedir? Bu iki bilgi veride yoksa "EKSIK" yaz ve rapora yine de devam et.

Çıktı sırası:
1. Kalem bazında tablo — sütunlar: Kalem | Planlanan | Gerçekleşen | Sapma (tutar) | Sapma (%) | Durum. Durum: planlananı %10'dan fazla aşan kalemi "DIKKAT — aşım", planın altında kalanı "altında", ±%10 içindekini "planında" yaz.
2. Toplam satırı: toplam planlanan, toplam gerçekleşen, toplam sapma (tutar ve %).
3. En çok aşan ilk 3 kalem, tutar farkı büyükten küçüğe sıralı.
4. Tek paragraf özet: bütçe genelinde plana göre durum ve hangi kalemler baskı yaratıyor (yalnızca yukarıdaki veriye dayalı, tahmin yok).

Verim:
[Buraya planlanan bütçe kalemlerini ve gerçekleşen harcama kayıtlarını yapıştır: her satırda kalem adı, planlanan tutar, gerçekleşen tutar]
Çıktı

Kalem bazında planlanan-gerçekleşen-sapma tablosu, %10 üzeri aşımlar işaretli, toplam satırı, en çok aşan 3 kalem ve tek paragraf yönetici özeti. Verin derli topluysa birkaç dakikada çıkar.

Kariyer çentiği

Bütçeyi ay sonunu beklemeden plana karşı okuyabilen, üçlü kısıtın maliyet ayağına hâkim ve sapmayı erken konuşabilen PM olduğunu gösterir.

Sınır

Rapor yapıştırdığın verinin doğruluğu kadar sağlam; kalemler eksik ya da yanlış eşleşirse sapma da yanıltır, ayrıca gerçek bütçe rakamlarını kurum onayı olmadan herkese açık araca girme.

Örnek — bu prompt ne üretir?
Örnek girdi
Proje: A firması kurumsal site yenileme — para birimi TL

Planlanan kalemler + bugüne kadar harcanan:
- Yazılım geliştirme (dış kaynak): plan 180.000, harcanan 214.500
- UI/UX tasarım: 60.000 planlı, şu ana kadar 52.000
- Sunucu / hosting (yıllık): 24.000 → gerçek 24.000
- İçerik & metin yazımı: planlanan 30.000, gerçekleşen 41.200
- Test / QA: 45.000 plan
- Proje yönetimi: bütçe 90.000, harcama 96.700
- Lisans (stok görsel): plan 0, harcanan 3.800

Ekstra fatura: acil güvenlik yaması danışmanlığı 12.500 (bunun planı yoktu galiba)
Çıktı

Netleştirme: Para birimi = TL (veride belirtilmiş). Dönem = EKSIK: raporun kapsadığı dönem veride yok. Rapor yine de hazırlandı.

1. Kalem bazında sapma tablosu

KalemPlanlananGerçekleşenSapma (tutar)Sapma (%)Durum
Yazılım geliştirme (dış kaynak)180.000214.500+34.500+%19,2DIKKAT — aşım
UI/UX tasarım60.00052.000−8.000−%13,3altında
Sunucu / hosting (yıllık)24.00024.0000%0,0planında
İçerik & metin yazımı30.00041.200+11.200+%37,3DIKKAT — aşım
Test / QA45.000EKSIK: gerçekleşen tutar yokEKSIK
Proje yönetimi90.00096.700+6.700+%7,4planında
Lisans (stok görsel)03.800+3.800N/A (plan 0)DIKKAT — aşım

2. Toplam

PlanlananGerçekleşen (kayıtlı)Sapma (tutar)Sapma (%)
TOPLAM429.000432.200+3.200+%0,7

Not: Test / QA kaleminin gerçekleşeni eksik olduğu için toplam gerçekleşen tam değil; bu kalemin harcaması girildiğinde toplam sapma değişecektir.

3. En çok aşan ilk 3 kalem (tutar farkına göre)

  1. Yazılım geliştirme — +34.500 TL (+%19,2)
  2. İçerik & metin yazımı — +11.200 TL (+%37,3)
  3. Proje yönetimi — +6.700 TL (+%7,4; ±%10 içinde, tolerans sınırında)

4. Planda yok

  • Acil güvenlik yaması danışmanlığı — 12.500 TL. Plana karşılık gelen bir kalem yok; uydurma bir kaleme bağlanmadı, toplama dahil edilmedi.

5. Yönetici özeti

Kayıtlı kalemlerde toplam gerçekleşen (432.200 TL), toplam planı (429.000 TL) %0,7 aşıyor; ancak bu denge yanıltıcı çünkü Test / QA harcaması henüz girilmemiş ve UI/UX planın %13,3 altında kalarak aşımları maskeliyor. Plana göre asıl baskı iki kalemde: yazılım geliştirme (+34.500 TL) ve içerik & metin yazımı (%37,3 ile oransal olarak en yüksek aşım). Ayrıca planda hiç olmayan 12.500 TL'lik danışmanlık faturası ile plan 0 iken 3.800 TL harcanan lisans kalemi, bütçe dışı çıkan iki kalem olarak öne çıkıyor.

ÜRETİM: TEM 2026 · CLAUDE Bu kayıt eşlenmiş örnek girdi ve çıktı içerir. Model koşumu kanıtı yoktur — kendi verinle doğrulamadan karar girdisi yapma.

Kendi verinle çalıştır
Verini aşağıya yapıştır; prompt seninkiyle birleşip çalıştırmaya hazır tek bloğa dönüşsün. Sonra tek dokunuşla Claude ya da ChatGPT'de aç.
Hazır prompt — verini bekliyor
Sen deneyimli bir proje bütçe kontrol uzmanısın. Sana bir projenin planlanan bütçe kalemlerini ve bugüne kadar gerçekleşen harcama kayıtlarını vereceğim. Görevin: harcamayı plana karşı okunur bir sapma raporuna çevirmek.

Kurallar:
- Sadece sana verdiğim veriyle çalış. Bir kalemin adı, planlanan tutarı, gerçekleşen tutarı veya tarihi eksikse o satıra "EKSIK: (hangi bilgi yok)" yaz. Rakam tahmin etme, boşluğu kendin doldurma.
- Kalemleri ada göre eşleştir. Plana karşılık gelmeyen bir harcama görürsen onu "Planda yok" olarak ayrı listele, uydurma bir plana bağlama.
- Para birimini olduğu gibi koru, dönüştürme.
- Sapma tutarı = Gerçekleşen − Planlanan. Sapma yüzdesi = (Gerçekleşen − Planlanan) / Planlanan × 100. Planlanan 0 ise yüzde yerine "N/A (plan 0)" yaz.
- Neden yorumu yapma; sadece veriden doğrudan çıkanı yaz. Sebep analizini ayrıca istersem sorarım.

Önce şunu netleştir: raporun kapsadığı dönem ve para birimi nedir? Bu iki bilgi veride yoksa "EKSIK" yaz ve rapora yine de devam et.

Çıktı sırası:
1. Kalem bazında tablo — sütunlar: Kalem | Planlanan | Gerçekleşen | Sapma (tutar) | Sapma (%) | Durum. Durum: planlananı %10'dan fazla aşan kalemi "DIKKAT — aşım", planın altında kalanı "altında", ±%10 içindekini "planında" yaz.
2. Toplam satırı: toplam planlanan, toplam gerçekleşen, toplam sapma (tutar ve %).
3. En çok aşan ilk 3 kalem, tutar farkı büyükten küçüğe sıralı.
4. Tek paragraf özet: bütçe genelinde plana göre durum ve hangi kalemler baskı yaratıyor (yalnızca yukarıdaki veriye dayalı, tahmin yok).

Verim:
[Buraya planlanan bütçe kalemlerini ve gerçekleşen harcama kayıtlarını yapıştır: her satırda kalem adı, planlanan tutar, gerçekleşen tutar]

Yapıştırdığın veri tarayıcından çıkmaz — WhiteYaka'ya gönderilmez. Prompt panoya kopyalanır; açılan sohbete Ctrl/⌘ + V ile yapıştırırsın.

i Bu föy örnek girdi ve çıktı içerir; yapısal doğrulama ve ölçütlü prompt koşumu henüz kaydedilmedi.

Bülten kaydı kapalı.

Bu sayfa e-posta adresi toplamaz ve liste kaydı başlatmaz. 160 hamlenin tamamı giriş yapmadan açık.