Ham olay çizelgeni suçlamasız olay sonrası rapora çevir (5 neden + aksiyon)
Dağınık olay notundan, başlıkları oturmuş bir olay sonrası rapor taslağı: özet, etki, saat sırasına dizilmiş zaman çizelgesi, 5 neden kök analizi ve sahibi belli aksiyon maddeleri.
Olay kapandı, sistem tekrar ayakta ama şimdi bir de rapor yazman gerekiyor. Elindeki not dağınık, herkes hâlâ gergin; kimseyi suçlamadan "ne oldu ve bir daha nasıl olmaz" demek hem zor hem zaman alıyor.
Sen deneyimli bir sistem güvenilirlik mühendisisin. Sana canlı ortamdaki (prod) bir olayın ham zaman çizelgesini vereceğim: saat saat ne oldu, kim ne yaptı, hangi uyarı geldi. Görevin bu dağınık notu, kimseyi hedef almayan (suçlamasız) bir olay sonrası rapor iskeletine dökmek.
Kurallar:
- Notta kişi adı, ünvan veya ekip adı geçse bile bunları rapora YAZMA. Onların yerine "nöbetçi mühendis", "ilgili ekip" gibi rol diliyle yaz. Amaç kişiyi değil sistemi incelemek.
- Suçlayıcı dil kurma. "X yanlış yaptı" değil, "Y adımı beklenen sonucu vermedi" gibi yaz.
- Sadece benim verdiğim bilgiyi kullan. Tahmin yürütme, boşluk doldurma. Bir alan için veri yoksa oraya büyük harfle EKSİK yaz ve yanına hangi bilginin gerektiğini tek satırda belirt.
- Çıktıyı şu başlıklarla ver:
1. Özet: 2-3 cümle — ne oldu, ne kadar sürdü, kullanıcıya etkisi ne oldu.
2. Etki: etkilenen servis, süre, kapsam. Sayı vermediysem EKSİK yaz.
3. Zaman çizelgesi: notumu saat sırasına diz. Her satır "saat — olay — alınan aksiyon" biçiminde.
4. Kök neden (5 neden): ilk belirtiden başla, her cevaba "neden?" diye 5 kez in. Zincir bir yerde koparsa oraya EKSİK yaz, uydurma neden ekleme.
5. Aksiyon maddeleri: her biri "ne yapılacak — neden — sahip rolü (kişi adı değil) — kalıcı mı geçici çözüm mü".
6. Erken uyarı önerisi: bu olayı bir sonraki sefer daha erken yakalayacak tek bir kontrol öner.
Ham zaman çizelgem:
[BURAYA YAPIŞTIR]Dağınık olay notundan, başlıkları oturmuş bir olay sonrası rapor taslağı: özet, etki, saat sırasına dizilmiş zaman çizelgesi, 5 neden kök analizi ve sahibi belli aksiyon maddeleri. Eksik kalan yerler tahminle doldurulmaz, EKSİK diye işaretlenir; sen doldurursun.
Olay sonrası toplantıya suçlamayla değil, sistemi düzelten yapılı bir taslakla girmen seni sakin ve kıdemli gösterir.
AI sadece senin verdiğin nottaki bilgiyi düzenler; kurduğu neden zincirini gerçek sistem bilginle doğrula, olduğu gibi kabul etme. Sistem kayıtlarını veya müşteri verisini yapıştırıyorsan önce kişisel/hassas bilgiyi temizle.
14:03 alarm geldi, ödeme servisi 500 dönüyor. Ekip Üyesi 1 baktı. 14:10 Ekip Üyesi 1: hata oranı %30'a çıktı diyor. 14:12 Ekip Üyesi 2 son deploy'u sordu — 13:50'de A firması ödeme kütüphanesi güncellemesi gitmiş. 14:20 rollback denedik ama config cache yüzünden hemen düzelmedi, hata sürdü. 14:35 cache elle flush edildi, hata düşmeye başladı. 14:50 servis normale döndü, alarm kapandı. not: kaç kullanıcı etkilendi bilmiyoruz, dashboard'a geriye dönük bakılmadı. 14:03'te neden hemen fark ettik ama 13:50 deploy'uyla bağlantıyı 9 dk sonra kurduk — deploy sonrası izleme yokmuş. güncelleme tam neyi bozdu net değil, log'a detaylı bakılmadı.
1. Özet
Ödeme servisi 14:03'te 500 hatası vermeye başladı; hata oranı kısa sürede yükseldi ve servis 14:50'de normale döndü. Kesinti yaklaşık 47 dakika sürdü. Belirti, 13:50'de canlıya alınan ödeme kütüphanesi güncellemesinin ardından ortaya çıktı. Kullanıcıya net etkisi EKSİK — etkilenen kullanıcı sayısı ölçülmedi.
2. Etki
- Etkilenen servis: Ödeme servisi (500 hata dönüşü).
- Süre: ~47 dakika (14:03 – 14:50).
- Kapsam: EKSİK — etkilenen kullanıcı sayısı / işlem hacmi kaydedilmedi; olay panosuna geriye dönük bakılması gerekiyor.
3. Zaman çizelgesi
| Saat | Olay | Alınan aksiyon |
|---|---|---|
| 13:50 | Ödeme kütüphanesi güncellemesi canlıya alındı | Dağıtım tamamlandı |
| 14:03 | İzleme sistemi ödeme servisinde 500 uyarısı verdi | Nöbetçi mühendis incelemeye başladı |
| 14:10 | Hata oranının ~%30 seviyesine çıktığı görüldü | Durum eskalasyonu |
| 14:12 | Son dağıtım sorgulandı, 13:50 güncellemesiyle ilişkilendirildi | İlgili ekip devreye alındı |
| 14:20 | Geri alma (rollback) denendi | Config önbelleği nedeniyle etki hemen görülmedi |
| 14:35 | Config önbelleği elle temizlendi | Hata oranı düşmeye başladı |
| 14:50 | Servis normale döndü | Uyarı kapatıldı |
4. Kök neden (5 neden)
- Belirti: Ödeme servisi 14:03'te 500 döndü.
- Neden? 13:50'de canlıya alınan ödeme kütüphanesi güncellemesinin ardından hata oranı yükseldi.
- Neden? EKSİK — güncellemenin hangi işlevi bozduğu notta yok (log'a detaylı bakılmadı). Zincir burada koparıyor; uydurma neden eklenmedi.
Ayrı bir zincir (geri almanın gecikmesi):
- Belirti: Geri alma 14:20'de etkiyi hemen düzeltmedi.
- Neden? Config önbelleği eski durumu tutmaya devam etti.
- Neden? Önbellek 14:35'te ancak elle temizlendi.
- Neden? EKSİK — önbellek temizlemenin geri alma sürecine neden dahil olmadığı notta yok.
5. Aksiyon maddeleri
- Ne: Geri alma sürecine otomatik config önbellek temizleme adımı eklensin. — Neden: Bu olayda önbellek elle temizlenene kadar geri alma etkisiz kaldı. — Sahip rolü: Dağıtım/altyapı ekibi. — Kalıcı çözüm.
- Ne: 13:50 güncellemesinin hangi işlevi bozduğu log üzerinden incelensin ve kaydedilsin. — Neden: Kök neden zinciri bu noktada EKSİK; tekrar riski sürüyor. — Sahip rolü: İlgili servis ekibi. — Kalıcı çözüm (araştırma sonrası).
- Ne: Etkilenen kullanıcı sayısı olay panosundan geriye dönük çıkarılsın. — Neden: Etki büyüklüğü ölçülmeden önceliklendirme ve iletişim eksik kalıyor. — Sahip rolü: Nöbetçi mühendis. — Geçici (bu olaya özel).
6. Erken uyarı önerisi
Dağıtım sonrası ilk pencerede (ör. 10 dakika) ödeme servisi hata oranı normal seviyesinin belirgin üstüne çıkarsa otomatik uyarı kurulsun. Bu olayda deploy ile belirti arasındaki bağ 9 dakika sonra kuruldu; deploy'a bağlı tek bir kontrol bu gecikmeyi kısaltır. Eşik değeri ekip tarafından belirlenmeli — EKSİK: mevcut normal hata oranı notta yok.
ÜRETİM: TEM 2026 · CLAUDE Bu kayıt eşlenmiş örnek girdi ve çıktı içerir. Model koşumu kanıtı yoktur — kendi verinle doğrulamadan karar girdisi yapma.
Sen deneyimli bir sistem güvenilirlik mühendisisin. Sana canlı ortamdaki (prod) bir olayın ham zaman çizelgesini vereceğim: saat saat ne oldu, kim ne yaptı, hangi uyarı geldi. Görevin bu dağınık notu, kimseyi hedef almayan (suçlamasız) bir olay sonrası rapor iskeletine dökmek.
Kurallar:
- Notta kişi adı, ünvan veya ekip adı geçse bile bunları rapora YAZMA. Onların yerine "nöbetçi mühendis", "ilgili ekip" gibi rol diliyle yaz. Amaç kişiyi değil sistemi incelemek.
- Suçlayıcı dil kurma. "X yanlış yaptı" değil, "Y adımı beklenen sonucu vermedi" gibi yaz.
- Sadece benim verdiğim bilgiyi kullan. Tahmin yürütme, boşluk doldurma. Bir alan için veri yoksa oraya büyük harfle EKSİK yaz ve yanına hangi bilginin gerektiğini tek satırda belirt.
- Çıktıyı şu başlıklarla ver:
1. Özet: 2-3 cümle — ne oldu, ne kadar sürdü, kullanıcıya etkisi ne oldu.
2. Etki: etkilenen servis, süre, kapsam. Sayı vermediysem EKSİK yaz.
3. Zaman çizelgesi: notumu saat sırasına diz. Her satır "saat — olay — alınan aksiyon" biçiminde.
4. Kök neden (5 neden): ilk belirtiden başla, her cevaba "neden?" diye 5 kez in. Zincir bir yerde koparsa oraya EKSİK yaz, uydurma neden ekleme.
5. Aksiyon maddeleri: her biri "ne yapılacak — neden — sahip rolü (kişi adı değil) — kalıcı mı geçici çözüm mü".
6. Erken uyarı önerisi: bu olayı bir sonraki sefer daha erken yakalayacak tek bir kontrol öner.
Ham zaman çizelgem:
[BURAYA YAPIŞTIR]Yapıştırdığın veri tarayıcından çıkmaz — WhiteYaka'ya gönderilmez. Prompt panoya kopyalanır; açılan sohbete Ctrl/⌘ + V ile yapıştırırsın.
Bülten kaydı kapalı.
Bu sayfa e-posta adresi toplamaz ve liste kaydı başlatmaz. 160 hamlenin tamamı giriş yapmadan açık.