WY · BÖLÜM 05 · FÖY 098
FİN-098 · Finans & Muhasebe · ~2-3 dk

Bütçe-gerçekleşen tablosu → varyans nedeni + yönetici yorumu

Birkaç dakikada: sapmaların önemlilik sırasına dizilmiş hali, her biri için tek cümlelik yönetici yorumu ve sonda hazır bir yönetici özeti taslağı.

Kanca

Sapmayı bulmak Excel'in işi: iki sütunu çıkar, yüzdeyi al, biter. Asıl saatini yiyen kısım, o rakamı yöneticinin okuyacağı "neden böyle oldu" cümlesine çevirmek.

Hamle — Claude / ChatGPT (ikisi de çalışır)
Prompt — kopyala & yapıştır
Rol: Deneyimli bir finans analistisin. Sana bütçe-gerçekleşen verisi ve varsa bildiğim sapma notlarını vereceğim. Görevin, sayısal sapmayı yönetime sunulabilir bir varyans yorumuna çevirmek.

Aşağıya kendi verimi yapıştırıyorum.
- Tablo formatı: kalem | bütçe | gerçekleşen (istersen sapma tutarı ve % sütununu da ekleyebilirim).
- Tablonun altına, bildiğim sapma nedenlerini serbest cümleyle not düşeceğim. Bilmiyorsam orayı boş bırakacağım.

[BURAYA BÜTÇE-GERÇEKLEŞEN TABLONU YAPIŞTIR]

[BURAYA BİLDİĞİN SAPMA NEDENLERİNİ YAZ — bilmiyorsan boş bırak]

Kurallar:
1. Her kalem için sapma tutarını ve yüzdesini hesapla; mutlak sapmaya göre büyükten küçüğe sırala.
2. Her kalem için tek cümlelik, sade bir yönetici yorumu yaz: ne oldu, yönü (bütçe lehine mi aleyhine mi), büyüklüğü.
3. Nedeni SADECE benim verdiğim notlardan al. İlgili not yoksa nedeni UYDURMA; o satıra "NEDEN EKSİK →" yazıp bana sorman gereken tek net soruyu ekle.
4. Önemlilik: mutlak sapması küçük kalemleri tek tek yorumlama; "Önemsiz sapmalar" başlığı altında tek satırda topla.
5. En sona 3-4 cümlelik bir "Yönetici özeti" paragrafı yaz: dönemin genel tablosu, ana sapmalar, dikkat edilecek konular.
6. Dil sade ve kurumsal olsun, abartı ve tahmin yok. Rakamları benim tablomdaki para birimiyle yaz.
Çıktı

Birkaç dakikada: sapmaların önemlilik sırasına dizilmiş hali, her biri için tek cümlelik yönetici yorumu ve sonda hazır bir yönetici özeti taslağı. Nedenini vermediğin satırlar "NEDEN EKSİK → sor" notuyla işaretli gelir; o boşluklar tam da senin doldurman gereken asıl katma değer. Makul süre: ~2-3 dakika.

Kariyer çentiği

Rakamı bulan değil, rakamın hikâyesini net anlatan finansçı yönetim toplantısında hatırlanır.

Sınır

AI sapmanın gerçek nedenini bilemez; yalnızca senin verdiğin bağlamı düzenler, sen doğrulamadan yorumu yönetime gönderme. Ayrıca gerçek finansal veriyi kurumsal onaylı olmayan bir araca yapıştırma.

Örnek — bu prompt ne üretir?
Örnek girdi
2. çeyrek gider bütçesi / gerçekleşen (bin TL)

Personel 1.850 1.910
Kira 420 420
Pazarlama 300 465
Yazılım lisans 180 240
Seyahat-konaklama 150 88
Ofis sarf malzeme 60 74
Danışmanlık 250 130
Enerji (elektrik+doğalgaz) 90 138

notlar:
- pazarlamadaki aşım çeyrek sonunda açılan ek dijital kampanya yüzünden, planda yoktu
- yazılım lisansta yeni işe alınan ekip için 12 ek koltuk açtık
- danışmanlık projelerinden biri bir sonraki çeyreğe ertelendi
- enerji için elimde net bir neden yok
seyahatin neden bu kadar düştüğünü bilmiyorum, personeldeki artışı da tam çözemedim
Çıktı

Sapma tablosu — önemlilik sırasına göre (bin TL)

KalemBütçeGerçekleşenSapmaSapma %Yön
Pazarlama300465+165+%55,0Aleyhine
Danışmanlık250130−120−%48,0Lehine
Seyahat-konaklama15088−62−%41,3Lehine
Yazılım lisans180240+60+%33,3Aleyhine
Personel1.8501.910+60+%3,2Aleyhine
Enerji90138+48+%53,3Aleyhine

Yönetici yorumları

  • Pazarlama: Bütçenin 165 bin TL (%55) üzerine çıkarak dönemin en büyük aleyhte sapması oldu; çeyrek sonunda açılan plan dışı ek dijital kampanyadan kaynaklandı.
  • Danışmanlık: Bütçenin 120 bin TL (%48) altında kaldı (lehine); bir projenin bir sonraki çeyreğe ertelenmesinden kaynaklandı — bu tutar gelecek döneme kayacak, kalıcı bir tasarruf değil.
  • Seyahat-konaklama: Bütçenin 62 bin TL (%41) altında gerçekleşti (lehine); NEDEN EKSİK → Bu düşüş bilinçli bir tasarruf mu, yoksa iptal/ertelenen planlı seyahatler mi?
  • Yazılım lisans: Bütçeyi 60 bin TL (%33) aştı (aleyhine); yeni ekip için açılan 12 ek koltuktan kaynaklandı — tekrar eden (kalıcı) bir artış.
  • Personel: Bütçeyi 60 bin TL (%3,2) aştı (aleyhine); NEDEN EKSİK → Aşım ek işe alım/zam gibi kalıcı bir kalemden mi, yoksa fazla mesai/prim gibi tek seferlik bir kalemden mi?
  • Enerji: Bütçeyi 48 bin TL (%53) aştı (aleyhine); NEDEN EKSİK → Artış birim fiyat/tarife zammından mı, yoksa tüketim artışından mı kaynaklandı?

Önemsiz sapmalar

Ofis sarf malzeme +14 bin TL (%23) ve Kira 0 (sapma yok) — mutlak etkileri sınırlı, ayrı yorum gerektirmiyor.

Yönetici özeti

Dönem giderleri 3.300 bin TL bütçeye karşı 3.465 bin TL gerçekleşerek 165 bin TL (%5) bütçe üstünde kapandı. Aleyhte tabloyu pazarlama, yazılım lisans ve enerji sürüklerken; danışmanlığın ertelenmesi ve seyahatteki düşüş bunu kısmen dengeledi. Yazılım lisanstaki artış tekrar eden nitelikte olduğundan sonraki dönem bütçesine yansıtılmalı, ertelenen danışmanlık gideri ise gelecek çeyreğe taşınacak. Personel, seyahat ve enerji sapmalarının nedeni netleşmeden bu özet yönetime nihai haliyle sunulmamalı.

ÜRETİM: TEM 2026 · CLAUDE Bu kayıt eşlenmiş örnek girdi ve çıktı içerir. Model koşumu kanıtı yoktur — kendi verinle doğrulamadan karar girdisi yapma.

Kendi verinle çalıştır
Verini aşağıya yapıştır; prompt seninkiyle birleşip çalıştırmaya hazır tek bloğa dönüşsün. Sonra tek dokunuşla Claude ya da ChatGPT'de aç.
Hazır prompt — verini bekliyor
Rol: Deneyimli bir finans analistisin. Sana bütçe-gerçekleşen verisi ve varsa bildiğim sapma notlarını vereceğim. Görevin, sayısal sapmayı yönetime sunulabilir bir varyans yorumuna çevirmek.

Aşağıya kendi verimi yapıştırıyorum.
- Tablo formatı: kalem | bütçe | gerçekleşen (istersen sapma tutarı ve % sütununu da ekleyebilirim).
- Tablonun altına, bildiğim sapma nedenlerini serbest cümleyle not düşeceğim. Bilmiyorsam orayı boş bırakacağım.

[BURAYA BÜTÇE-GERÇEKLEŞEN TABLONU YAPIŞTIR]

[BURAYA BİLDİĞİN SAPMA NEDENLERİNİ YAZ — bilmiyorsan boş bırak]

Kurallar:
1. Her kalem için sapma tutarını ve yüzdesini hesapla; mutlak sapmaya göre büyükten küçüğe sırala.
2. Her kalem için tek cümlelik, sade bir yönetici yorumu yaz: ne oldu, yönü (bütçe lehine mi aleyhine mi), büyüklüğü.
3. Nedeni SADECE benim verdiğim notlardan al. İlgili not yoksa nedeni UYDURMA; o satıra "NEDEN EKSİK →" yazıp bana sorman gereken tek net soruyu ekle.
4. Önemlilik: mutlak sapması küçük kalemleri tek tek yorumlama; "Önemsiz sapmalar" başlığı altında tek satırda topla.
5. En sona 3-4 cümlelik bir "Yönetici özeti" paragrafı yaz: dönemin genel tablosu, ana sapmalar, dikkat edilecek konular.
6. Dil sade ve kurumsal olsun, abartı ve tahmin yok. Rakamları benim tablomdaki para birimiyle yaz.

Yapıştırdığın veri tarayıcından çıkmaz — WhiteYaka'ya gönderilmez. Prompt panoya kopyalanır; açılan sohbete Ctrl/⌘ + V ile yapıştırırsın.

i Bu föy örnek girdi ve çıktı içerir; yapısal doğrulama ve ölçütlü prompt koşumu henüz kaydedilmedi.

Bülten kaydı kapalı.

Bu sayfa e-posta adresi toplamaz ve liste kaydı başlatmaz. 160 hamlenin tamamı giriş yapmadan açık.